Xitoy iqtisodiyoti
Xitoy Xalq Respublikasi (XXR) sanoat siyosati va strategik besh yillik rejalarni oʻz ichiga olgan sotsialistik bozor iqtisodiyotini boshqaradi. U nominal YaIM boʻyicha dunyoda ikkinchi oʻrinda turadi va 2016-yildan buyon xarid quvvati pariteti (PPP) boʻyicha dunyodagi eng yirik iqtisodiyot boʻlib kelmoqda. 2025-yilda Xitoy PPP boʻyicha jahon iqtisodiyotining 19 foizini va nominal boʻyicha taxminan 17 foizini tashkil etdi.
Rivojlanayotgan iqtisodiyot davlat korxonalari (SOE), aralash mulkdorlik korxonalari va yirik mahalliy xususiy sektordan iborat. Xususiy sektor yalpi ichki mahsulotning taxminan 60 foizi, shahar bandligining 80 foizi va yangi ish oʻrinlarining 90 foizini tashkil etadi.
Ishlab chiqarish va savdo
Xitoy dunyodagi eng yirik ishlab chiqaruvchi sanoat iqtisodiyoti va tovar eksportchisidir. U keng ko'lamda "ishlab chiqarish quvvati," "dunyo zavodi" va dunyodagi "ishlab chiqarish super qudrati" sifatida e'tirof etiladi. Uning ishlab chiqarishi keyingi toʻqqizta yirik ishlab chiqaruvchining birgalikdagi koʻrsatkichidan oshib ketdi. Eksport YaIMning taxminan 20 foizini tashkil etadi va Xitoy dunyodagi eng yirik savdo davlati boʻlib, xalqaro savdoda muhim rol oʻynaydi.
Ishlab chiqarish yuqori texnologiyali sohalarga, shu jumladan elektr transport vositalari, qayta tiklanadigan energiya, telekommunikatsiya va IT uskunalariga o'tmoqda. Xizmat sektori ham YaIMning foizi sifatida oʻsdi. 2023-yilga kelib, mamlakat turli sohalardagi tadqiqot va rivojlanishni rivojlantirish uchun YaIMning taxminan 2,6 foizini sarflaydi. Xitoy, shuningdek, dunyodagi eng yirik yuqori texnologiyalar eksportchisi va dunyodagi ikkinchi yirik tovar importchisidir.
Moliya, investitsiya va mehnat
Xitoy bozor kapitalizatsiyasi va savdo hajmi bo'yicha dunyodagi eng raqobatbardosh o'nta moliya markazidan uchtasi va dunyodagi eng yirik o'nta birjadan uchtasiga ega. U 2025-yilga kelib 39,3 trillion dollarga baholangan dunyodagi ikkinchi yirik moliyaviy aktivlarga ega.
Mamlakat xorijiy investitsiyalar boʻyicha asosiy oʻyinchi boʻlib, 2025-yilga kelib dunyodagi eng yirik toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiya (FDI) qabul qiluvchilaridan biri boʻlib, 107 milliard dollar miqdorida daromad keltiradi. U, shuningdek, 2024-yil uchun 192,20 milliard AQSh dollari miqdorida uchinchi yirik tashqi savdo hajmiga ega.
Xitoy ishchi kuchi 2024-yilga kelib 773 million nafar ishchi bilan dunyodagi eng yirik kuch hisoblanadi, biroq aholining tez qarishi sababli u kamayib bormoqda. 2026-yil mart oyida Forbes Xitoyni jami milliarderlar va jami millionerlar soni bo'yicha AQSHdan keyin dunyoda ikkinchi o'rinda turganini, 539 nafar xitoylik milliarderni qayd etganini ma'lum qildi. Hurun Global Rich List 1 110 nafar milliarder bilan birinchi oʻrinni egallaganini taxmin qildi. Xitoyda 2026-yilga kelib 5,3 millioner mavjud bo'lib, bu AQShdan keyin ikkinchi eng yuqori ko'rsatkichdir.
Xitoy bir qancha davlatlar bilan erkin savdo shartnomalari tarmogʻiga ega, garchi Mintaqaviy keng qamrovli iqtisodiy sheriklik (RCEP) uning savdo integratsiyasining asosiy qismini tashkil etsa-da. Dunyodagi 500 ta eng yirik kompaniyaning 142 tasi Xitoyda joylashgan.
- Xitoy nominal YaIM boʻyicha dunyoda ikkinchi oʻrinda turadi va PPP boʻyicha eng yirik hisoblanadi.
- U dunyodagi eng yirik tovar ishlab chiqaruvchi va eksport qiluvchi hisoblanadi.
- Xitoy dunyodagi eng yirik ishchi kuchiga ega, biroq aholining qarishi sababli u kamaymoqda.
Ushbu maqola bir nechta yangiliklar xabarlaridan foydalangan holda sun'iy intellekt yordamida yozilgan va tahririyat tamoyillarimiz asosida muharrirlarimiz tomonidan ko'rib chiqilgan. Tahririyat standartlari · Xabar berish va aloqa
Sharhlar 0